Startup cần bao nhiêu vốn để bắt đầu?

Vì vậy, thay vì hỏi một startup “phải có bao nhiêu tiền”, cách tính thực tế hơn là xác định bốn thành phần: chi phí khởi tạo chi phí vận hành trong thời gian dự kiến vốn lưu động khoản dự phòng. Cùng một ý tưởng kinh doanh nhưng cách triển khai khác nhau có thể tạo ra nhu cầu vốn chênh lệch rất lớn.

Không có một con số vốn khởi nghiệp phù hợp với mọi startup

Một startup cung cấp dịch vụ tư vấn từ xa có thể bắt đầu bằng máy tính, phần mềm và ngân sách tìm khách hàng tương đối nhỏ. Ngược lại, một doanh nghiệp phải thuê mặt bằng, mua máy móc, nhập hàng hoặc phát triển sản phẩm công nghệ trong nhiều tháng trước khi bán được sẽ cần lượng vốn lớn hơn đáng kể.

Sự khác biệt xuất phát từ cấu trúc chi phí. Có mô hình chủ yếu sử dụng thời gian và năng lực của người sáng lập; có mô hình phải bỏ tiền trước để hình thành tài sản, hàng tồn kho hoặc sản phẩm. Vì vậy, doanh thu dự kiến giống nhau không có nghĩa nhu cầu vốn ban đầu giống nhau.

Cũng cần phân biệt vốn đăng ký với số tiền thực tế cần để startup tồn tại và vận hành. Một con số được lựa chọn khi thành lập doanh nghiệp không tự động trả lời được doanh nghiệp phải giữ bao nhiêu tiền mặt để trả lương, thuê dịch vụ, nhập hàng hoặc tiếp tục phát triển sản phẩm.

Câu hỏi hữu ích hơn là:

Startup cần bao nhiêu tiền để đạt một cột mốc kinh doanh cụ thể mà không cạn tiền giữa chừng?

Đây mới là cơ sở để xác định nhu cầu vốn.

Có thể tính vốn khởi nghiệp từ bốn nhóm chi phí

Một cách tiếp cận thực dụng là dùng công thức:

Vốn cần chuẩn bị = Chi phí khởi tạo Chi phí vận hành trong giai đoạn dự kiến Vốn lưu động Dự phòng

Trong đó, từng thành phần giải quyết một nhu cầu khác nhau.

Chi phí khởi tạo

Đây là các khoản cần chi trước hoặc ngay khi hoạt động bắt đầu. Tùy mô hình, chúng có thể gồm thiết bị, công cụ làm việc, thiết kế sản phẩm, xây dựng website, tiền đặt cọc mặt bằng, thiết lập hệ thống bán hàng hoặc những khoản cần thiết để có phiên bản sản phẩm đầu tiên.

Đặc điểm của nhóm này là tiền thường được chi trước khi startup có dòng tiền ổn định. Mô hình càng phụ thuộc vào tài sản hữu hình hoặc phát triển sản phẩm phức tạp thì chi phí khởi tạo càng có khả năng chiếm tỷ trọng lớn.

Chi phí vận hành

Sau khi bắt đầu, startup tiếp tục phải trả những khoản định kỳ như nhân sự, văn phòng, phần mềm, hạ tầng công nghệ, marketing, logistics và các dịch vụ phục vụ hoạt động.

Có thể ước tính:

Chi phí vận hành cần tài trợ = Mức chi tiền ròng mỗi tháng × Số tháng cần duy trì

Ví dụ, nếu một nhóm dự kiến cần chi ròng 60 triệu đồng mỗi tháng và muốn bảo đảm 9 tháng hoạt động, riêng phần này đã cần:

60 triệu × 9 = 540 triệu đồng

Đây là phép tính theo giả định của doanh nghiệp, không phải mức vốn chuẩn áp dụng cho mọi startup.

Vốn lưu động

Startup có thể có doanh thu nhưng vẫn thiếu tiền mặt.

Ví dụ, doanh nghiệp phải thanh toán cho nhà cung cấp ngay nhưng khách hàng trả tiền sau 30 ngày. Trong khoảng thời gian đó, công ty vẫn phải có tiền để mua hàng và vận hành. Khoản tiền tài trợ khoảng cách giữa lúc phải chi và lúc thực sự thu được tiền chính là một phần quan trọng của nhu cầu vốn lưu động.

Mô hình phải duy trì tồn kho, ứng trước nguyên liệu hoặc cho khách hàng thời hạn thanh toán dài thường cần vốn lưu động nhiều hơn mô hình thu tiền ngay.

Dự phòng

Kế hoạch ban đầu hiếm khi diễn ra chính xác tuyệt đối. Sản phẩm có thể hoàn thành chậm hơn dự kiến, doanh số có thể tăng chậm, một chiến dịch marketing có thể không hiệu quả hoặc chi phí có thể phát sinh ngoài dự toán.

Vì thế, tính đúng chi phí dự kiến nhưng giữ vốn bằng đúng con số đó vẫn có thể khiến startup thiếu tiền. Dự phòng tạo khoảng đệm để một sai lệch trong kế hoạch không ngay lập tức biến thành khủng hoảng dòng tiền.

Mô hình kinh doanh quyết định phần lớn nhu cầu vốn

Không nên lấy mức vốn của startup khác làm chuẩn nếu hai doanh nghiệp có cấu trúc hoạt động khác nhau.

Mô hình dịch vụ có thể bắt đầu tương đối tinh gọn

Tư vấn, thiết kế, marketing, đào tạo hoặc nhiều dịch vụ chuyên môn có thể sử dụng kỹ năng sẵn có của người sáng lập để tạo doanh thu.

Nếu chưa cần văn phòng và đội ngũ lớn, chi phí cố định có thể thấp. Startup cũng có khả năng bán dịch vụ trước rồi dùng dòng tiền thu được để mở rộng.

Trong trường hợp này, nhu cầu vốn chủ yếu phụ thuộc vào thời gian tìm khách hàng và chi phí sinh hoạt hoặc vận hành phải duy trì trước khi doanh thu đủ bù chi phí.

Thương mại cần chú ý nhiều hơn đến hàng tồn kho

Một startup bán hàng có thể phải bỏ tiền mua sản phẩm trước khi thu tiền từ khách hàng.

Giả sử doanh nghiệp muốn giữ 200 triệu đồng hàng hóa, đồng thời cần 40 triệu đồng mỗi tháng cho marketing và vận hành trong ba tháng đầu. Chỉ hai giả định này đã tạo ra nhu cầu 320 triệu đồng:

200 triệu (40 triệu × 3) = 320 triệu đồng

Con số thực tế còn phụ thuộc tốc độ quay vòng hàng hóa, điều khoản thanh toán với nhà cung cấp và khả năng thu tiền từ khách hàng.

Điều này cho thấy vấn đề không chỉ là giá trị hàng tồn kho mà còn là tiền bị giữ trong chu kỳ kinh doanh bao lâu.

Startup phần mềm phụ thuộc mạnh vào thời gian phát triển

Phần mềm không cần lượng hàng tồn kho vật lý lớn, nhưng có thể cần nhiều tháng trả chi phí nhân sự và hạ tầng trước khi sản phẩm tạo doanh thu đáng kể.

Giả sử một nhóm tiêu 100 triệu đồng mỗi tháng và dự kiến cần 10 tháng để phát triển, thử nghiệm và bắt đầu thương mại hóa. Chi phí hoạt động trong giai đoạn đó đã là khoảng 1 tỷ đồng, chưa tính khoản phát sinh.

Nếu chính các nhà sáng lập đảm nhiệm phần lớn công việc, nhu cầu tiền mặt có thể giảm đáng kể. Nếu phải tuyển đội ngũ ngay từ đầu, vốn cần thiết tăng lên.

Mô hình có mặt bằng, máy móc hoặc sản xuất thường cần vốn ban đầu lớn hơn

Nhóm này có thêm các khoản như đặt cọc, cải tạo địa điểm, máy móc, nguyên vật liệu và tồn kho.

Không chỉ tổng số tiền lớn hơn, khả năng điều chỉnh cũng thấp hơn. Một gói phần mềm thuê theo tháng có thể dừng tương đối nhanh, trong khi một máy móc đã mua hoặc mặt bằng đã cải tạo khó chuyển trở lại thành tiền với toàn bộ giá trị ban đầu.

Do đó, startup càng có nhiều chi phí đầu tư trước và khó đảo ngược thì càng cần thận trọng khi tính vốn.

Runway cho biết khoản vốn hiện tại giúp startup sống được bao lâu

Một trong những cách hữu ích nhất để nhìn vào nhu cầu vốn là runway — khoảng thời gian doanh nghiệp có thể tiếp tục hoạt động với lượng tiền hiện có nếu mức tiêu tiền không thay đổi đáng kể.

Có thể ước tính đơn giản:

Runway = Tiền mặt có thể sử dụng ÷ Mức tiền tiêu ròng mỗi tháng

Nếu startup có 600 triệu đồng và đang tiêu ròng 75 triệu đồng mỗi tháng:

600 ÷ 75 = 8 tháng

Điều đó không có nghĩa doanh nghiệp chắc chắn sẽ tồn tại đúng tám tháng. Doanh thu, chi phí và những khoản phát sinh có thể thay đổi. Tuy nhiên, phép tính cho thấy startup có khoảng thời gian bao lâu để đạt cột mốc tiếp theo trước khi phải giảm chi, tạo thêm dòng tiền hoặc huy động thêm vốn.

Đây cũng là lý do hai startup cùng có 1 tỷ đồng vốn nhưng vị thế hoàn toàn khác nhau. Nếu một công ty tiêu ròng 50 triệu đồng mỗi tháng, số tiền đó tạo ra khoảng thời gian dài hơn nhiều so với công ty tiêu 200 triệu đồng mỗi tháng.

Vì vậy, quy mô vốn phải luôn được xem cùng tốc độ tiêu tiền.

Nên tính vốn theo cột mốc thay vì cố huy động càng nhiều càng tốt

Một sai lầm phổ biến là xem số vốn lớn như một mục tiêu tự thân. Trên thực tế, vốn chỉ hữu ích khi được gắn với một kết quả có thể kiểm chứng.

Startup ở giai đoạn rất sớm có thể chưa cần tài trợ cho toàn bộ hành trình nhiều năm. Thay vào đó, người sáng lập có thể xác định cột mốc gần nhất:

·         Hoàn thành phiên bản sản phẩm tối thiểu

·         Có nhóm khách hàng trả tiền đầu tiên

·         Kiểm chứng một kênh bán hàng

·         Chứng minh khách hàng quay lại hoặc tiếp tục sử dụng

·         Đạt mức doanh thu giúp mô hình giảm phụ thuộc vào vốn bên ngoài

Sau đó mới tính số tiền cần để đạt cột mốc đó.

Giả sử một startup cần bốn tháng để thử nghiệm sản phẩm, chi phí đội ngũ là 70 triệu đồng mỗi tháng, công nghệ và marketing cần thêm 120 triệu đồng cho cả giai đoạn. Nhu cầu cơ sở sẽ là:

(70 triệu × 4) 120 triệu = 400 triệu đồng

Nếu cột mốc có thể đạt được với 400 triệu đồng cộng một khoản dự phòng hợp lý, việc huy động số tiền lớn hơn nhiều chỉ vì “startup cần nhiều vốn” chưa chắc tạo thêm giá trị.

Cách tiếp cận theo cột mốc còn giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro. Nếu giả thuyết kinh doanh sai, startup phát hiện điều đó trước khi cam kết quá nhiều nguồn lực.

Vốn quá ít và vốn quá nhiều đều có thể tạo vấn đề

Thiếu vốn dễ nhận biết: startup hết tiền trước khi sản phẩm hoàn thiện hoặc trước khi mô hình có cơ hội chứng minh hiệu quả.

Nhưng chuẩn bị càng nhiều vốn không phải lúc nào cũng tốt hơn.

Khi nguồn tiền quá hạn chế, doanh nghiệp có thể phải cắt những khoản thực sự cần thiết, đưa sản phẩm ra thị trường quá sớm hoặc liên tục xử lý các vấn đề dòng tiền thay vì tập trung vào khách hàng.

Ở chiều ngược lại, nguồn vốn lớn hơn đáng kể so với nhu cầu kiểm chứng hiện tại có thể làm tăng quy mô chi phí trước khi mô hình được chứng minh. Startup có thể tuyển quá nhanh, thuê cơ sở lớn hoặc đầu tư vào sản phẩm vượt xa nhu cầu ban đầu. Khi đó, mức chi cố định tăng lên và việc điều chỉnh mô hình trở nên khó hơn.

Vấn đề vì thế không phải chọn giữa “ít vốn” và “nhiều vốn”, mà là tìm mức vốn phù hợp với mức độ bất định của startup và cột mốc cần đạt.

Giai đoạn còn nhiều giả định chưa được kiểm chứng thường phù hợp với cách triển khai tinh gọn hơn. Khi mô hình đã có bằng chứng tốt hơn về nhu cầu và khả năng tạo doanh thu, việc bỏ thêm vốn để mở rộng mới có cơ sở rõ ràng hơn.

Cách lập ngân sách để biết startup thực sự cần bao nhiêu vốn

Thay vì bắt đầu bằng một con số mong muốn, có thể lập ba kịch bản tài chính.

Kịch bản tối thiểu chỉ giữ những khoản bắt buộc để kiểm chứng mô hình. Mục tiêu là biết số tiền thấp nhất giúp startup thực hiện thử nghiệm có ý nghĩa.

Kịch bản cơ sở sử dụng các giả định mà người sáng lập cho là có khả năng xảy ra nhất về doanh thu, nhân sự, marketing, phát triển sản phẩm và thời gian đạt cột mốc.

Kịch bản bất lợi giả định doanh thu đến chậm hơn, chi phí cao hơn hoặc thời gian hoàn thành kéo dài hơn kế hoạch.

Ví dụ, startup dự kiến vận hành sáu tháng với mức chi cơ sở 80 triệu đồng/tháng:

80 triệu × 6 = 480 triệu đồng

Nếu kịch bản bất lợi cho thấy quá trình có thể kéo dài tám tháng với mức chi 90 triệu đồng/tháng:

90 triệu × 8 = 720 triệu đồng

Khoảng cách giữa 480 và 720 triệu đồng cho thấy rủi ro mà một con số ngân sách duy nhất có thể che khuất.

Sau đó, người sáng lập nên kiểm tra từng khoản chi bằng một câu hỏi: nếu bỏ khoản này, khả năng đạt cột mốc quan trọng có giảm đáng kể không?

Nếu câu trả lời là không, khoản chi đó có thể chưa cần xuất hiện trong ngân sách giai đoạn đầu.

Cuối cùng, vốn nên được theo dõi liên tục chứ không chỉ tính một lần trước khi thành lập. Khi doanh thu, chi phí hoặc tiến độ thay đổi, runway và nhu cầu vốn cũng thay đổi theo.

Startup cần bao nhiêu vốn để bắt đầu không thể được trả lời chính xác bằng một con số chung. Một mô hình dịch vụ tinh gọn và một startup phải phát triển công nghệ, tích trữ hàng hóa hoặc đầu tư máy móc có cấu trúc vốn hoàn toàn khác nhau.

Cách tính có giá trị hơn là xác định chi phí khởi tạo, mức tiền tiêu hàng tháng, vốn lưu động, thời gian cần duy trì và khoản dự phòng, sau đó gắn số vốn đó với một cột mốc cụ thể. Startup có đủ vốn không phải khi tài khoản có một con số lớn, mà khi nguồn tiền đủ giúp doanh nghiệp kiểm chứng giả thuyết quan trọng và đi đến cột mốc tiếp theo mà không rơi vào tình trạng cạn tiền giữa chừng.

Startup ít vốn có thể khởi nghiệp được không?

Có thể, nếu mô hình cho phép bắt đầu với chi phí cố định thấp và người sáng lập có thể tạo sản phẩm hoặc doanh thu mà chưa cần đầu tư lớn. Điểm quan trọng là thu hẹp phạm vi thử nghiệm để số vốn hiện có đủ đưa startup đến một cột mốc có ý nghĩa.

Nên tính vốn theo doanh thu dự kiến hay chi phí?

Cần tính cả hai nhưng không nên xem doanh thu dự kiến như tiền đã có. Khi xác định lượng tiền mặt cần chuẩn bị, nên xét thời điểm thực sự thu được tiền và xây dựng thêm kịch bản doanh thu đến chậm hơn kế hoạch.

Làm thế nào biết vốn hiện tại có đủ?

Hãy tính mức tiền tiêu ròng hàng tháng và runway, sau đó so sánh runway với thời gian cần để đạt cột mốc tiếp theo. Nếu nguồn tiền có khả năng cạn trước cột mốc đó, startup cần giảm chi phí, rút ngắn kế hoạch, tạo doanh thu sớm hơn hoặc bổ sung vốn.